Quê tôi nằm bên bờ sông Hậu, con sông đã bao đời nuôi dưỡng bảo bọc những cánh đồng lúa mênh mông, những làng quê yên ả .. .tạo nên nguồn sống cho tất cả bằng nguồn nước ngọt vô tận và lượng phù sa mà nó đem lại.. .Tuổi thơ tôi lớn lên ở đó, một tuổi thơ đầy khó khăn cực nhọc, với tất cả những thiếu thốn trong cuộc sống mưu sinh của những năm đầu đổi mới._ế

Lúc ấy, sông Hậu 'trong tôi chỉ là những mùa nước lớn đục ngầu phù sa, mỗi mùa nước về, con sông hung hãn nuốt chửng cả cánh đồng, nước chồm lên cuồn cuộn ôm vào lòng mình tất cả. Mỗi mùa nước lớn, cha phải kê tất cả vật dụng trong nhà để tránh nước. Nhà tôi bên này sông, phía bên kia bờ là thị trấn, muốn sang bên đó phải qua đò. Mỗi mùa nước đổ, từ nhà ra đến bến đò là những cây cầu khỉ nối nhau dài dằng dặc. Lục, bình trên sông từng dề từng dề..tràn khắp măt sông, không biết là do phù sa hay rễ Lục bình mang mầm bệnh mà lũ trẻ chúng tôi xuống tắm thường xuyên bị ghẻ xốn, loại bệnh ngoài da, nổi mụn thì ngứa, nhưng không thể gãi vì đụng vào đau như kim chích, không chịu nổi. Nhà chúng tôi có năm người: Bà nội, ba, mẹ và hai chị em tôi. Bà tôi có tất cả chín người con, ba tôi là út. Sau khi ba sinh ra, ông nội tôi đã bỏ đi theo người đàn bà khác, một mình bà làm thuê, làm mướn vất vả nuôi con. Cuộc sống cứ lặng lẽ trôi trong sự vật vã của nỗi khó nhọc. Con cái trong nhà vì cuộc mưu sinh tứ tán khắp nơi, Bà sống với ba tôi, quyết bám trụ với nơi chôn nhau, cắt Tốn_Ế cầm cố, vay mượn mãi cuối cùng rồi mười công ruộng sau hè cũng bán hết, mà nợ vẫn còn. Bà cùng các con phải đi làm mướn, làm thuê, đặt lợp, cắm câu_ề..kiếm sống_Ế Cuộc sống của chúng tôi cứ thế trôi đi..cho đến ngày tôi gặp Dượng..

-   Thằng Tèo đâu rồi, vô biểu lẹ lên!

Nghe tiếng ba kêu, tôi từ cây xoài sau hè tuột xuống, chạy vội ra. Ngoài trước ba đang nói chuyện với một người đàn ông và một phụ nữ đã lớn tuổi, người đàn ông dáng cao gầy, có vầng trán cao, và khi ông quay laị thì tôi mới nhận ra một bên thái dương của ông nhăn nhúm bởi một vết sẹo to, nhìn phát sợ. Đó chính là dượng Năm, người để lại những ấn tượng hết sức sâu sắc trong tôi, ảnh hưởng đến cả cuộc sống của tôi sau này. Tên thật của dượng là Hà hay Hoà gì đó, nhưng chúng tôi quen gọi ông là dượng Năm theo thứ của dì, gọi riết rồi quên mất tên thật của ông hồi nào không hay. thấy tôi tròn .xoe mắt nhìn, ông cười-hềnh hệch rồi kéo tôi vào lòng, một mùi khét nắng và chua nồng bay thẳng vào mũi, tôi vùng ra khỏi tay ông, lùi lại dựa vào bộ ngựa., người đâu mà hôi hám..lại còn giọng cười nữa chứ..cứ hềnh hệch., đó có lẽ là tiếng cười khó nghe nhất mà tôi đã từng nghe.

Dượng Năm câm chung trà đưa lên miệng uông ực một hơi rôi quay qua ba:

-   Dạo này cậu mợ làm ăn thê nào?

-   Thì cứ túc tắc vậy thôi, thế còn dượng?

-  He hề..tóm lại một câu: ba chìm bảy nổi. _Ế.

ưu tư nhìn ra mặt sông đang cuồn cuộn chảy, từng đám Lục Bình nối đuôi nhau dập dềnh lên xuống theo từng đợt sóng, tím biếc cả một khúc sông, giọng của ông như chùng xuông:

-   Có đôi lúc cứ nghĩ cuộc đời mình sao giống kiếp Lục Bình quá!

Thế rồi ông lại cười hềnh hệch:

-      Vậy mà mình lại yêu con sông này, yêu nhất là bông Lục Bình, thế mới chết, hề..hề._ẽ

Với một đứa bé mới mười tuổi đầu như tôi, lại chỉ học hết lóp hai đã phải nghỉ học, thì làm sao có thể hiểu được nốt trầm trong câu nói của dượng, lúc ấy tôi đã nghĩ rằng cuộc sống đẹp như hoa Lục Bình thì chắc là dễ chịu, sung sướng lắm...

Mấy ngày sau, vợ chồng dượng dọn sạch ụ đất cao cạnh nhà tôi và cất lên một ngôi nhà tạm bằng cây Tràm, dừng lá Dừa nước để ở_ề Mọi việc dượng đều tự tay làm, với sự giúp sức của dì Năm chẳng mấy chốc căn nhà đã được dựng lên, tôi bắt đầu có cái nhìn thiện cảm hơn về ông, trong suy nghĩ của tôi, ông là người có thể làm được mọi thứ. về mấy bữa, thấy chị em tôi không đi học, ông kiên quyết thuyết phục ba mẹ cho chị em tôi trở lại trường. Thấy ba trầm ngâm không nói ông gằn giọng:

-      Cậu mầy sợ gì chứ? Con bé Hoa đã lớn rồi, nó mắc cỡ không đi thì đành chịu, còn thằng Tèo nhất định phải học. Không lẽ cậu mầy sợ nó lớn lên không được đói rách như tụi mình hả? Không có tiền học thì kiếm tiền, tiền học của tụi nhỏ anh lo.

Cuộc sống của gia đình tôi từ ngày dì dượng trở về cũng thay đổi hẳn, dượng Năm cùng với ba bàn nhau làm thuốc lá điếu để bán, ba cùng dượng đi mua về nào là chảo lớn để sao thuốc, bàn cuốn điếu và bàn cắt. _ế .tất cả đều được mua từ số vốn ban đầu là tiền vay trả góp của bà Tư chuyên cho vay trả góp ở đầu chợ với lãi suất bạc ba mươi. Tôi cũng được trở lại trường sau một năm gián đoạn, học buổi sáng, buổi chiều tôi phụ tiếp mẹ và chị xe điếu và YÔ bao. Ba và dượng thì sao thuốc và tẩm hương liệu, tất cả đều bằng thủ công, thuốc lá sợi được mua về có nhiều loại nhưng chủ yếu là thuốe Xuân Lộc và thuốc Cộng, sau đó xé nhỏ và trộn đều với nhau rồi sao khô trên chảo nóng, mới đầu sao thuốc, hai tay của ba phồng rộp, miệng thì đắng ngắt và vàng khè vì ngậm dung dịch hương liệu để phun vào sợi thuốc khi sao. Tôi và chị Hoa cứ loay hoay mãi trong việc vô bao. Nhét từng điếu vào nhưng chỉ được 19 điếu, điếu cuối cùng không cách gì nhét thêm vào được, dượng cười hề hề:

-      Mấy đứa ngốc, muốn cho dễ dàng thì phải cho một lần một, để Dượng làm thử cho coi.

Vừa làm, ông vừa giảng giải:

-   Sắp thuốc trong lòng bàn tay thành ba hàng. Trên, dưới 7 điếu, ở giữa 6 là

xong.

Tôi tập mãi mới được, sau này quen tay, một lần hốt thuốc vào bàn tay tôi là y như rằng đúng 20 điếu nằm ngay tắp lự vô bao dễ dàng, dượng khen mãi.

Những lúc phơi thuốc rảnh rỗi ông kể về những kỷ niệm thời trai trẻ trong quân ngũ, những thăng trầm tronẹ cuộc sống đầy sóng gió, bây giờ tôi mới hiểu cuộc đời “kiếp Lục Bình” không he như tôi nghĩ.. ._ề

Vốn là một chàng trai vùng quê nghèo Thanh Hoá, cũng như tất cả những thanh niên khác, ông hăng hái lên đường vào Nam chiến đấu, là một thanh niên nhanh nhẹn hoạt bát, ông mau chóng thể hiện năng lực chỉ huy và được cất nhắc lên cấp tiểu đội rồi trung đội. trong trận đánh vào thành cổ Quảng Trị, ông bị thương nặng và được đưa về tuyến sau chữa trị. Do bị thương khá nặng nên sau khi lành vết thương, người ta không cho ông trực tiếp tham gia chiến đấu nữa. Đại thắng mùa xuân 1975, đất nước thống nhất, chiến tranh kết thúc, cũng như bao người lính khác, ông giải ngũ và cưới vợ, một cô gái miền tây Nam bộ mà ông đã gặp và cưu mang những ngày Sài Gòn loạn lạc, (dì tôi trước giải phóng trôi dạt ở đất Sài thành làm trong các quán Bar). Trở về quê vợ làm lễ cưới với nhau xong, ông xin vào làm ở công ty Thương nghiệp của huyện..

-  Thế sao Dượng không làm ở đó nữa? tôi hỏi_ẳ

-  He hề., tại Dượng không khoái nữa..

-   Chỉ được cái nói dóc không ai bằng.. Dì tôi bĩu môi:

-   Ổng bị người ta đuổi thì có.

Tôi ngạc nhiên:

-   Sao lại đuổi hả Dì?

-     Người ta ăn, ổng đã không ăn, lại còn bày đặt phản ứng rồi tố cáo .. .thử hỏi làm sao người ta dám để ổng trong cơ quan nữa chứ?

Tôi không hiểu “ăn” có phải là ăn cơm không, quay qua dượng định hỏi, thấy vết sẹo nơi thái dương ông giựt giựt, mặt ông sạm lại vẻ giận nên tôi không dám hỏi nữa. tôi tiếp tục cho thuốc vô bao, trong lòng dậy lên những câu hỏi chưa có lời giải đáp...

-  X...ung...ph_ểo...ng! x..u..ng ._ế.pho._ếng!

Tiếng la thất thanh ở bến sông trước cửa nhà làm cả nhà tôi hốt hoảng, tôi vội theo chân mọi người chạy ra. Dượng Năm mặt đỏ bừng, ở trần, kẹp đoạn tầm vông vô nách chĩa thăng vê phía trước lom khom chạy, ba hốt hoảng:

-Dượng năm...

Như không nghe thấy, dượng Năm vẫn lom khom chạy về phía trước, bỗng., “tùm” ...ông phóng thẳng xuống bến sông lặn mất tăm, cả nhà cuống lên, Ba ào xuống nước.. Bất ngờ giữa đám lục bình, cái đầu dượng trồi lên, ông chĩa thẳng khúc tầm vông vào mọi người:

-      Pằng..pằng..pằng...xung phong!., đoàn quân Việt Nam đi..chung lòng cứu quôc...

Ông nhào qua đám lục bình vào bờ, đuối dần, đuối dần.. Ba tôi nhào tới ôm thốc ông lên, mọi người phụ tiếp kéo ông lên bờ, Dì tôi mếu máo quệt nước mắt:

-    Đã lâu rồi ổng không bị lại, chắc có lẽ trưa nay nhắc lại chuyện cũ, ông buồn uống vài ly rượu nên xảy ra cớ sự...

Ba tôi buồn rầu:

-   Có lẽ miểng đạn nằm trong đầu của dượng nó lại hành đấy mà..

Dượng tôi bị thương nặng lắm, nặng nhất là miểng đạn gim thẳng ừong đầu không thể giải phẫu lấy ra, lâu lâu nó lại hành dượng dở điên dở khùng..mỗi lần như vậy dượng tôi lại như trở lại quá khứ thời bom đạn chiến tranh...tôi nhìn dượng đang thiêm thiếp trên giường, tự nhiên ứa nước mắt..

Tối hôm đó, câu chuyện bên mâm cơm của nhà tôi luôn xoay quanh cuộc đời dượng, qua lời kể của ba tôi mới hiểu rõ thêm, sau khi bị đuổi việc vì lý do thần kinh không ổn định, vợ chồng dì dượng dắt díu nhau lên tận miền Đông làm ăn, không con không cái, tích cóp mãi mới dành dụm được chút ít ai ngờ bị người ta gạt mất hết..

-   Sao lại bị gạt hả Ba?

Chị Hoa hỏi

Mẹ tôi xen vào:

-   Vì hồ sơ trong quân ngũ, huân huy chương dượng có giữ được thứ gì đâu? Lớp thì cháy nhà, cháy hết giấy tờ, lớp thì mất._ế đầu óc như thế thì làm sao mà giữ...Tới giờ này, công trạng như thế mà dượng tụi bay có được hưởng chế độ gì đâu? Nghe có tay đó nói quen người trên trung ương, bảo đưa tiền người ta làm hồ sơ hưởng chế độ..ai dè gặp phải tay lừa..mất hết.

Ngày hôm sau, dượng tôi trở lại bình thường như mọi khi, tiếng cười hềnh hệch lại vang lên khắp nhà. Tôi chủ động đến ôm lấy cổ ông, ông vuốt tóc tôi một cách đầy âu yếm. tối đó, hai dượng cháu ngồi trên rễ cây Còng già bên bờ sông, nhìn ra măt sông óng ánh vì phản chiểu ánh trăng, dượng tấm tắc:

-   Dòng sông đẹp quá!

Bất chợt ông quay qua tôi:

-   Đố thằng Tèo biết trên đời này bông hoa nào đẹp nhứt?

-   Hoa hồng..

-   Sai bét!

-   Hoa phong lan..

-   vẫn sai.. .dượng mỉm cười.

-   Vậy chứ dượng nói đi?

Ông nheo mắt:

-   Bông Lục Bình đẹp nhất!

-   Xì.. .tôi trề môi, không phục.

-      Con có thấy loài nào như Lục Bình không? Long đong mặt nước, sóng dập tơi bời mà những bông Lục Bình vẫn cứ nở hoa tím biếc..lớn lên khi trải qua thử thâch của cuộc đời, con sẽ hiểu.

Rồi ông kể chuyện chiến đấu, chuyện tình người và những bài học đạo đức làm người cho tôi nghe. Cứ như thế tôi và ông càng ngày càng khăng khít như tình cha với con. Từ lúc nào tôi đã quen với cái mùi khét nắng chua nồng của ông, cùng yêu hoa Lục Bình như ông, và thích hát “Tiến quân ca” giống ông. Tôi thề sẽ học thật giỏi để làm chức thật to và điều đầu tiên tôi sẽ làm là phong anh hùng cho ông. Tôi kể suy nghĩ này chỏ dượng nghe, ông cười hềnh hệch và xoa đầu tôi:

-      Dượng rất vui vì có đứa cháu biết suy nghĩ, nhưng dượng không cần điều đỏ con ạ. Tham gia chiến đấu đánh đuổi kẻ thù bảo vệ quê hương là tâm nguyện và cũng là ước mơ chung của mọi người dân Việt Nam mình, lớn lên con sẽ hiểu thôi. Dượng còn may mắn hơn hàng triệu đồng đội mình đã vĩnh viễn nằm xuống..

Giọng của Dượng chùng lại.. Tôi vẫn bướng bỉnh lắc đầu:

-  Không, nhât định con sẽ làm, và con làm được...

Không nỡ làm tôi cụt hứng ông cười lớn:

-  Thôi được rồi, Dượng sẽ chờ con làm cho dượng, hề hề...

Thời gian thấm thoát trôi nhanh, mới đó tôi đã đậu đại học, cuộc sống gia đình tôi đã trở nên kham khá hơn, Bà nội mất, cha mẹ tôi không còn làm thuốc mà đã chuyển qua chợ thị trấn mở một sạp quần áo buôn bán, chị Hoa lấy chồng về Châu Đốc, chỉ còn dì dượng vẫn ở bên sông. Đường sá đã được nâng cấp nhựa và bê tông, không còn cảnh ngâp lụt như trước, nghỉ nghề làm thuốc lá, dượng chuyển qua mua bán quần áo cũ lấy từ Châu Đốc mà người dân quen gọi là đồ “si-đa” _ể Ngày ngày, hai vợ chồng đẩy xe quần áo đi khắp cù lao, sức khoẻ của Dượng ngày một kém chiếc xe đấy mỗi ngày như nặng thêm, mỗi lần nhìn cảnh dượng kéo xe, vêt thương nơi thái dương giật giật, tấy đỏ, là tôi lại ứa nước mắt. Hôm tôi nhập học, dì dượng lặn lội qua sông sang chia vui. dượng dúi vào tay tôi bọc tiền được gói trong giấy báo một cách kỹ lưỡng:

-   Cho con trai, ráng học cho giỏi biết không..

Ba cầm lấy tay dượng:

-      Anh chị cứ yên tâm, vợ chồng tui lo cho cháu cả rồi, anh giữ lại phòng khi đau ốm.

Dượng quát lên:

-      Đây là tiền tao để dành cho cháu tao, cậu mày khéo lo nhỉ, bộ mong tao bệnh chết sớm hả?

Ba lúng túng rụt taý lại, dượng cười hềnh hệch:

-      Nói thế thôi, dượng sống còn lâu lắm, chờ cháu dượng học thành tài về lo cho dượng nữa mà.. .Dượng nheo mắt với tôi.