l. Cậu Tú Sơn ở trọ một nơi lãnh nuôi cơm tháng cho sinh viên. Nhà nghèo, đống tiền hạng kém nhất, anh phải ở mé sau, chật chội, bầy hầy. Thực đơn luôn là một món mặn kèm theo rau cầỉ. Ăn uống kham khổ, anh thường xanh xao, song vân vui cười, yêu đời. Lắm lức thức khuya ôn thi, bọng đối, chỉ ăn tạm miếng đường thẻ chịu trậnễ Một hôm, tình cờ ngang qua bếp, thấy chủ nhà bỏ phí một giề cơm cháy lổn, Sơn nảy ý sẽ dùng để ăn dặm.
Cô gái phụ việc rất Mền iành dễ mến, anh ngỏ ý nhờ lây cho mỗi chiều một ít "bánh mì nhà nghèo" đó.
Từng bị vài cậu khách trọ chọc ghẹo sỗ sàng hoặc nặng lời này,khác, cô chẳng cảm tình với một ai. Riêng với Sơn, dù ý thức được khoảng cách giữa hai cương vị, nhưng cá tánh dịu dàng, đứng đắn của anh cứ ngày một ỉn đậm trong trí cô. Nay được cậy nhờ, chẳng những dành cho anh thường bửa một tấm cơm cháy vàng ươm mà cô lạỉ còn lén làm chút mỡ hành phết vào, lại rắc thêm chút đường cát
Dần dần, những châm chứt ân cần của cô gắi đã khơi gợi ở Sơn một cảm giác lạ Lửa gần cơm lâu ngày phải bén, việc tất nhiên rồi phải đến .Sau lần hoan lạc đầu đời, anh ngắt một chùm hoa nho kiểng tặng người yêu:"_ Đây là loài hoa mộc mạc thả leo trên rào giậu song có sức sống mạnh mẽ không dể chết. Anh tặng Trang như lời hứa tình hai ta sẽ íuôn bền, đẹp."
Thình lình, trong một cuộc đấu tranh của sinh viên chống Mỹ- Thiệu, Sơn bị bắt giam ít lâu rồi bị đẩy vào quân trường. Là thành phần "bất hảo" mãn khóa, chúng đưa anh đi xa, bỏ Trang lại cùng niềm nhung nhớ và lo âu, với cái thai chưa kịp báo cho tình quân.
Chủ thuê không dùng nữa, cô đành mang mặc cảm lỡ lầm trở về quê an phận, chờ ngày sinh nở và nuôi con, chẳng mơ đến chuyện cố nhân quay lại đón tìm. Sự thật, Sơn có trở về nhà trọ hỏi thăm, dò kiếm ở một số nơi mà chẳng được chút tin nào.
2. Trong một cuộc hành quân vào vùng giải phóng, lính Sài Gòn bị du kích bắn tía và sát thươntg nhiều bằng lựu đạn gài. Tên cố vấn Mỷ đổ quạu lệnh cho lính xạ kích bừa bãi vào nhà dân. Gặp một hài nhi còn ôm người phụ nữ vừa trúng đạn chết, tên mũi quắm toan cho luôn phát đạn. Ngay lúc đó, một cánh tay kịp đẩy bạt đi khiến nó bắn trượt Người dám liều lĩnh chơi trò vuốt râu hùm chính là viên thông dịch của nó. Tên Mỹ này nổi tiếng hung ác, dám bắn lại người cản ngăn việc làm của nó lắm. Nhưng thiếu úy Sơn không sợ mà hành động theo bản năng tình người.
Gã sắt nhân sừng sộ, anh ôn tồn mà cương quyết đấu lý. Cuối cùng nó chịu bỏ tay sứng xuống với lời dọa:"Mày làm gì đó thì làm, song liệu đây có phải là thái độ thân cộng sản chăng ?".
Đứa bé gái chừng ba tuổi trở lạỉ, đôi má bầu bĩnh còn mọng sửa sợ hãi khốc thét, Sơn lấy kẹo trong khẩu phần đi trận ra dỗ dành vẫn không nín. Anh mong gặp đồng bào để gởi nó về với thân nhân. Nhưng bà con trốn kín quá và cuộc hành quân, phái chấm dứt trước ánh chiều tà. Không thể bỏ đứa bé non tơ giứa cảnh hoang vắng, anh định mang nó về tính lỵ gỏi cho viện mồ côi.
Khóc mệt rồi nó cững phải nín và hơi gió vứt mạnh vào chiếc Jeep lao nhanh, mát rượỉ dỗ nó ngủ thiếp đi. Lâu lâu giật mình, nó lại ré lên gào thét: về má,Về má. Những anh lính ngồi chung xe đều tặc lưỡi xót xa, trừ thằng xâm lược vẫn lạnh lùng nhai kẹo cao su.
Ôm đứa trẻ trong lòng, Sơn vuốt ve âu yếm, lòng chợt rạo rực ý muốn được làm cha. Xe về đến thành phố, anh ghé lại quán mua cho con bé mấy bộ quần áo mới rồi bế thẳng về nhà, quyết nuôi luôn cho vẹn nghĩa cử. Vừa đi anh ỉẩm nhẩm tìm đặt cho nó một cái tên. Cuối cùng, để ghi nhớ xã Long Hữu quê quán của đứa bé bất hạnh, anh chọn lấy chữ Hữu.
Việc làm tốt đẹp nhân ái là thế đã bị Thủy, vợ anh hiểu lầm, dẩy nẩy: 'Thôi đi đừng có đống kịch. Lấyy ai có con rồi bắt tôi làm quạ nuôi tu hú à? Hay chê con này nân, không đẻ cho anh một đứa nối dõi, thà cứ nói thẳng rồi ra tòa ly dị."
Sau hai ngày năn nỉ giải bày vừa nêu kinh nghiệm của ông bà, hễ vợ chồng ở với nhau lâu năm mà không sinh nở, cứ xỉn đữa trẻ nào đó về nuôi, ít lâu sau ắt phải có tin vui. Cuối cùng cô ta mới miến cưỡng đồng ý.
Tuy thế, chỉ là sự chiều ý chồng ngoài mặt. Thủy chẳng ngó ngàng gì tới, giao sát con bé cho chị phụ việc. Phần Sơn, ngoài tình người trước một sinh linh bé bỏng, anh còn thấy trách nhiệm về sự mất mát không gì bù đắp được cho cảnh côi cút của bé Hữu, bởi lẻ không cầm súng, anh cũng có mặt trong cuộc hành quân tội ác vừa rồi cũng như bao lần khác.
Mặc thái độ ghẻ lạnh của vợ, anh quyết làm tròn trách nhiệm của người cha nuôi, mỗi bửa đi làm về đều han hỏi về sự ăn, ngủ của con bé. Có lúc nó bị sốt cao, anh cũng chịu khố thức đêm cho uống thuốc ,uống sữa, trìu mến dỗ dành như người mẹ hiền.
Lâu ngày dài tháng, dần quen mặt quen tiếng, Thủy bớt vẻ thờ ơ. Con bé tưởng sắp được hưởng cảnh êm ấm tươi đẹp dưới mái nhà của cha, mẹ nuôi. Nhưng rồi, đến lượt Thủy sanh con. Chút tình mẫu tử hờ đối với bé Hữu tan dần. Nó biến thành một nô tỳ bé bỏng. Tuổi mới lên năm mà suốt ngày cứ phái đưa võng cho em và bị sai vặt. Mà con bé rất ngoan, như biết thích nghi với hoàn cảnh, sợ mẹ nuôi và thương em.
Theo tháng ngày phát triển của bé Hà, Thủy càng thêm hẹp hòi, luôn cự nự chồng không dành hết tình thương cho con ruột. Cô ả xem bé Hữu là người tranh bớt miếng ăn của mẹ con mình lại còn ích kỷ ghét lây đến ai khen hay bênh vực đứa trẻ bất hạnh. Sơn thường vắng nhà, không thấy hết sự thật mà vợ cố che đậy.
Thời gian trôi qua nhanh, Hữu trở thành thiếu nử mười lăm xỉnh đẹp khiến mẹ nuôi ganh ghét thay cho bé Hà không may, sức khỏe lôi thôi, vóc dáng gầy nhom. Lý ra Thủy phái biết đó là hậu quả những ngày vắng chồng mình đã phí sức ngồi sòng tứ sắc, bỏ ăn uống nghỉ ngơi lúc bụng mang dạ chửa. Rồi khi bé Hà được ba bốn tháng lại được giao cho chị vú nuôi bằng sữa hộp vì mẹ nỏ sợ mất đường nét trẻ trung.
3. Ngày miền Nam được giải phóng, Sơn phải đi cải tạo tập trung, không còn lương tháng của chồng, Thủy rất lúng túng. Một hôm, bực bội cô đã tàn nhẫn kể ra lai lịch thật của bé Hữu với thâm ý xua đuổi con bé cho đở bớt miệng ăn.
Những món nợ chồng chất vì thua bạc của ả, trước kia, do nể sợ gia đình sĩ quan,người ta im tíếng. Giờ đây họ kéo đến đòi ngày một vừa dọa thưa ra chính quyền cách mạng. Trước cảnh bức bách đó, sau một đêm suy nghĩ Hữu không tiếc rẻ, trao cho Thũy món nữ trang của người cha nuôi đáng kính đã lén dành cho. Biết rõ tính hẹp hòi của vợ, Sơn đã phòng hờ sự bất trắc có thể đến với cô bé nghĩa tử.
Được vàng, Thủy không trả nợ mà nhập với mớ nữ trang còn sót lạì để chạy một vé thuyền đi tìm cuộc sống huy hoàng bên kia đại dương theo lời rủ rê của mấy sĩ quan trốn trình diện - Ả đang tâm bỏ mặc chồng ,tin rằng chẳng có ngày về.
Tội nghiệp Sơn trông mãi không thấy vợ đến thăm, thư tìr cững bặt.. Linh cảm điều xảy ra ở gia đình, anh càng thấm thìa những bài giảng của cán bộ quản giáo về lối sống thực dụng xem nhẹ tình cảm của xã hội tư bẳn chủ nghĩa
4. Sáng nọ, đang cưa, bào sửa chữa lại mấy chiếc bàn, ghế ở văn phòng quản giáo chợt có người lạ bước vô. Sau một lúc trân trân nhìn vào người trại viên, khách " À" lên một tếng rồi bước tới vỗ vaiCó phải thiếu uý Sơn không ? Tôi, hạ sĩ Lâm đây. "
Bình tĩnh lạỉ, Sơn nhận ra người bạn chung đại đội ngụy quân năm nào, giờ mang hàm đại tíy quân Giải phóng. Sau một hồi hỏi han đủ chuyện, khách hứa sẽ đề nghị cho anh sớm ra trại.
ông Lâm nguyên là cán bộ cách mạng được cài vào. Qua hành động can đảm đầy nhân tính phản đối tên có Vấn Mỹ khát máu, cứu đứa bé, Sơn được cơ sở binh vận lưu ý và khéo léo gợi cho anh làm được một số việc tốt khác như xin tha cho người bị bắt hay tiết lộ quân tình. Còn trong vòng thử thách, chưa kịp chuyển thành nhân mối chính thức thì ông Lâm phải đột ngột chuyển đi nơi khác.
Đúng theo lời hứa, một tháng sau, Sơn được trả tự do. Anh quay về để đón nhận bao chua xót: Nhà đổi chủ, vợ con đi chẳng lời nhắn nhủ và Hữu không biết trôi giạt về đâu. Chỉ còn chút an ủỉ ở tình hàng xóm. vốn vui tính, khiêm tốn, gần gủi bà con, giờ gặp cảnh trái ngang ai nấy đều thông cảm, giúp đỡ. Nhờ học được nghề bào, đục ở trại cải tạo, Sơn xin được chân thợ ở một trại mộc.
Một hôm chủ hiệu giao cho anh đi ráp cửa cho khách hàng. Đây là căn nhà kê vừa dựng, mái lá mới lợp xong, còn chờ lấp cửa cái, cửa sổ. Gian nhà không lớn mà cao ráo trên vuông đất nhỏ. Sân trước có mấy khóm hoa trang trổ bông đỏ thắm và trên bức rào thấp bằng sứ, vẹt là một lớp sum suê dây nho kiểng cũng đầy hoa màu hường nhat.
Tự dưng Sơn nghe một cảm giác lạ chuyến động trong máu, tim, song vì cái mệt do nắng gắt, chưa kịp tìm hiểu duyên do thì có giọng con gái lảnh lót gọi to " Ba ! phải ba đó không, con là Hữu đây nè. "
Định thần, nhìn kỹ vào trong hiên, rõ ràng là đứa con nuôi của anh đang bước vội ra mỏ cổng, miệng tíu tít hỏi: Ba về hồi nào, bây giờ ba làm thợ mộc hả ? Hỏi được tới đó con bé vụt khóc mướt vưà nắn bốp đôi tay gân guốc đầy vết chai cứng của cha nuôi và nghẹn ngào kể lại những ngày khổ ải đã qua.
Biết được nguồn cội mình, sau lúc Thủy bỏ đi nước ngoài, con bé tìm về nguyên quán. Khi thuật lại sự việc đã xảy đến cho mình hơn mười năm trước theo tiết lộ của mẹ nuôi, các cô bác lớn tuổi xác nhận người phụ nữ tử thương ngày ấy chỉ là bà con, nhận giúp cho mẹ Hữu có việc sang ấp bên. Giờ cô bé đang sống tại gian nhà này với đúng người sinh thành ra nó, may mắn không bị tai vạ khỉ giặc càn vào xóm.
Hai cha con đang bùi ngùi hàn huyên thì có tiếng mở cổng . Hữu reo lên : - " Kìa mẹ con về đó." Sơn quay nhìn ra bổng sửng sờ không chớp mắt. Thiếu phụ khép xong cửa rào, vừa trở người lại, thấy khách cũng vụt lảo đảo nhờ kịp tựa vào bức giậu mà khỏi ngã. Hữu hoảng hốt chạy ra đỡ lên, cùng lúc anh thợ mộc cũng kịp đến phụ dìu chủ nhà vào bên trong . Qua cơn xúc động, thiếu phụ tức tưởi ! - " Sơn đó à, ai mách chỉ anh biết mà tơí đây. Mà đến làm chỉ nữa, chuyện cũ qua lâu rồi, giờ tôi muốn được yên thân ...
Tần ngần một lức, Sơn chợt hiểu ra dụng ý của bức rào đầy hoa nho kiểng che chắn cho các khóm bông trang và bước tới ôm chầm người xưa mà tạ tội.
Đôi tay thân thương như truyền hơi ấm vào lòng thiếu phụ. Lửa lòng đã lịm tắt hơn mười năm qua đang từ từ đượm lại. Trang, vâng, chính đây là cô gái làm ở nhà trọ dạo ấy, bất giác gục đầu vào ngực Sơn vừa hối hận về mấy lời trách móc khi nảy.
Cơn xức cảm trôi qua, chợt nhớ, cô quay ra gọi Hữu đang ngạc nhiên đứng nhìn trân trố. " Nè con, lại đây, người này chính là cha ruột của con đó."
Buông Trang ra, Sơn với tay ôm ghì Hữu vào lòng và nước mắt của hai cha, con rào rạt tuôn ướt đẩm vai áo của nhau.
Hạnh phúc hiện đến quá bất ngờ, Trang luống cuốn như mơ, như tình, quên hết mọi việc quanh mình. Thình lình trông ra cổng, mấy bà hàng xóm nghe tiếng lao xao đã đến và đồng bước vào chia vui với cuộc đoàn tụ.

 

HÀ PHƯƠNG

Cập nhật ngày 12.11.2011 theo nguyên bản do Ban tổ chức cuộc thi chuyển đến Website Sông Cửu Long