Trời tháng Tư oi bức quá. Mới tám, chín giờ sáng mà nóng không chịu nỗi. Không có ngọn gió nào lùa qua để đẩy cái nóng như thiu như đốt con ngườĩ ông Tư Bền! Ông cởi cái áo đang mặc móc lên cột nhà. Bước lại cửa nhìn ra đồng như ông đang trông ngóng điều gì, hay chờ đợi cái gì?

Ngoài đồng, bên kia con kinh nhỏ cách nhà ông không xa, chiếc Kobe đang hối hả móc từng gốc tràm nằm sâu trong lòng đất bên ruộng người ta đế chuyển đi nơi khác lấy đất làm lúa. Những cuộn khói từ chiếc Kobe và bụi từ những gốc tràm được lôi lên quấn theo chiếc máy, tỏa đi cả một vùng làm cho cảnh vật càng ngột ngạc hơn.

Nhưng cái ngột ngạc làm ông khó chịu hơn không phải từ trời nắng nóng hay khói bụi từ chiếc máy xúc kia, mà chính là cô vợ của ông tư Ben? Bà hay cằn nhằn: “Sao tới nay, trời sắp mưa tới nơi rồi mà ông không kêu máy về làm đi? Người ta làm muốn hết rồi!”...

Ông tư với cái vẻ tư lự: “Mình đâu có thiếu gì. Còn năm, sáu mẫu chớ ít đâu? Mà phá hết tràm thì môi trường xứ sở mình sắp tới sẽ ra sao? Bà có biết không, cái xứ đồng Tháp Mười trống trơn. Nếu đốn hết tràm gió làm sao chịu nỗi?” Bởi vậy, khi tỉnh, huyện kêu gọi bà con đừng phá tràm để bảo vệ môi trường ông tư mừng quá đỗi. Ông cứ tưởng tượng một ngày nào đó, trên cánh đồng Tháp Mười này mà không có tràm thì...? Nhưng bà cãi lại: “ Ong nói ông đủ rồi chớ gì? Ông quên rằng nhà mình còn nghèo lắm, ông có biết không? Ông bà mình từ xưa đã nói: He nghèo thì hèn! Vì ông còn nghèo nên đâu ai thèm để ý? Ông thấy chưa, từ hồi ông về tới giờ ngoài huyện có ai mò tới ông đâu? Mấy người có tiền, ở trên trân trọng. Ông có nhớ năm ngoái, ở ngoài huyện tố chức khánh thành cái gì đó, họ mời thằng Tám xáng cạp, thằng Ba cây xăng, thằng Sáu tiệm vàng...chớ ai thèm mời ông, mặc dù ông là dân kháng chiến, là thương binh? Tôi nói với ông hoài. Bây giờ phải làm ra tiền. Phải có nhiều tiền, ông biết chớ!”.. .Nói tới đó hình như bà mệt, nên không nói nữa.

Ông tư ấm ức lắm, định nói với bà cái gì đó mà không nói được. Vì bà nói cũng phải. Đang tìm câu trả lời xác đáng, bà lại lên tiếng: “Ông nói để tràm lại là giữ môi trường Vậy người ta phá hết, còn mình ông, ông có giữ được không?”....Với ông về cái chuyện phá tràm, làm lúa tràn lan cũng có cái lí của nó. Mấy năm trước, giá tràm năm, bảy tuổi bán cả trăm triệu đồng. Bán một mẫu tràm mua được cả hai chục cây vàng? Còn bây giờ, chưa đầy chục triệu một mẫu, mua hổng được ba chỉ vàng? Bà nói với ông hoài, ông vẫn không chịu nghe! Cho nên bà cứ cằn nhằn, mà bà càng cằn nhằn ông càng bực bội hơn.

 

Ông cũng biết thời cuộc nó vậy. Ngày trước người ta làm nhà tường, đóng cừ bằng tràm. Nên cây tràm có giá. Ngày nay văn minh hơn, khi làm nhà tường người ta đóng cừ bằng cột sạn, bê tông. Đâu ai xài cừ tràm, nên rớt giá là phải. Chuyện phá tràm làm lúa cũng là chuyện tất nhiên thôi. Vì lúa bây giờ có giá, do xuất khẩu nhiều, đẩy giá gạo lên cao. Mặc khác, mỗi năm lúa làm được hai, ba vụ. Còn tràm thì phải năm, bảy năm mới bán được.Cho nên cái chuyện phá tràm làm lúa theo ông cũng là quy luật tất nhiên của đời sống con người.

Nhưng với ông tư Ben thì lại khác. Cái khác chỉ riêng ông biết. Bà cứ thúc giục, ông cứ chần chừ cũng do cái khác đó. Nội bộ gia đình ông xảy ra mâu thuẩn cũng do cái khác đó mà ra. Nhưng cũng không hiểu sao, ông lại không nói ra cái điều khác biệt đã nhiều năm giữ kín trong lòng đó cho bà vợ của ông biết?...

xxxxxx

Ông tư Ben, từ khi lớn lên ông đã sống trên mảnh đất này. Mảnh đất mà cha mẹ ông đế lại cho ông, hơn mười mẫu ruộng. Thời cha mẹ ông còn sống, vùng đất trên đồng Tháp Mười chỉ biết trồng lúa trời. Tức là cái thứ lúa chạy nước. He đến mùa nước lên, cả cánh đồng mênh mông như biển. Nước lên đến đâu, lúa lên tới đó. Đầu mùa mưa sạ lúa, đến cuối năm, khi gần Tet nước rút hết cũng là lúc cắt lúa đem về.

Đen những năm sau “đồng khởi”, Mặt trận Giải phóng địa phương phát động trồng tràm đế có địa hình chống giặc, ông thấy cũng phải. Vì đất địa gì mà trống hoát làm sao có cho để đóng quân, để làm căn cứ? Vậy là ông hưởng ứng trồng phân nửa diện tích đất mình có, số còn lại cũng trồng lúa để sống và để nuôi quân! Lớn lên, nghe theo lời kêu gọi của non sông, ông vào du kích góp phần chống giặc. Mà chống giặc cũng để giữ đất cho mình!

Chiến tranh ngày càng ác liệt hon. Nhiều cánh rừng tràm của bà con lối xóm, cũng như của gia đình ông bị bom Mỹ bắn cháy. Mà hể cháy, người ta lại trồng tràm. Cho nên quê hương ông dù bom đạn của kẻ thù có tàn phá ghê gớm, nhưng lúc nào cũng có màu xanh làm căn cứ của Cách mạng.

Rồi ông tư Bền cũng có vợ, có con. Một gia đình trẻ bám trụ trên mảnh đất ấy mà cùng với bà con đánh giặc. Khi giặc rút khỏi địa bàn, anh du kích trở về bên ngôi nhà nhỏ có cô vợ hiền dịu và đứa con xinh xắn. Nhưng cuộc đời có lúc phải trải qua những cơn bi kịch mà đâu ai đoán trước được? Một hôm, khi trời vừa sáng, máy bay Mỹ mò lên bắn phá. Vợ và đứa con trai mới bốn tuổi đầu bị chết cùng căn nhà cháy rụi trong trận bom ác nghiệt ấy. Một sự đau đớn tột cùng mà anh du kích tư Ben phải gánh chịu.

Cùng bà con lối xóm giúp đỡ, ông chôn cất vợ con ông ngay trên mảnh đất này. Mảhh đất đã nuôi sống cả gia đình ông. Có rừng tràm che chở hai ngôi mộ thân thương. Lúc không có giặc, ông trở về nơi ấy thăm lại “vợ, con”. Khi trời đêm buông xuống, gió lai nhè nhẹ, mùi bông tràm thoang thoảng quấn lấy ông, ông có cảm giác như người vợ hiền và đứa con đang hiện hửu đâu đây? Không hiểu tại sao, ông đã sống trên mảnh đất đầy cây tràm mà ông chưa bao giờ để ý có mùi bông tràm? Đen bây giờ ông mới có cảm giác cái mùi bông tràm ấy. Nó thân thương làm sao và cũng gần gũi làm sao? Khi nghe mùi bông tràm, ông có cảm giác vợ, con ông vẫn còn trên cõi đời này. Có những đêm, ông giăng võng trên hai cây tràm bên cạnh mộ và hình như ông không bao giờ muốn xa nơi mảnh đất thân yêu ấy!

Rồi đến lúc ông tư Ben cũng phải chia tay mảnh rừng tràm thân thương ấy để đi bộ đội theo sự phân công của cấp trên. Ở bộ đội, ông tư Ben đi đánh giặc nhiều nơi. Hết ở tỉnh này lại sang tỉnh nọ. Cuộc chiến đấu hết sức gian nan ấy đã cuốn ông vào đời sống của một người lính. Nhưng có lúc rảnh rang ông vẫn nhớ tới hai ngôi mộ vợ, con da diết. Ông lại suy nghĩ cuộc đời ông đâu còn gì đế mất. Ông tâm sự với đồng chí mình: “ Tôi nghe tin cả làng xóm tôi bị giặc “cào” ra ấp chiến lược hết rồi. Hai ngôi mộ vợ con tôi đâu còn ai dòm ngó? Nếu trong một trận đánh nào đó, tôi có hy sinh cũng không còn ai khóc cả!” Vì vậy, ông chiến đấu rất hăng say. Hăng say cũng vì muốn giết được thật nhiều giặc để mau đem lại hòa bình cho đất nước. Nhưng cũng có lúc hăng say để quên đi nỗi nhớ nhung khi mà vợ và đứa con còn quá trẻ đã lìa khỏi cõi đời vì bom đạn giặc! Đã mấy lần bị thương. Có lúc bị thương rất nặng, nhưng anh bộ đội tư Bền vẫn sống và chiến đấu...

xxxx

Cuộc chiến đấu cũng đến hồi kết thúc. Đất nước đã đến ngày độc lập. Khi ông tư Ben mang nhiều thương tích trên cơ thể, được nghỉ mất sức trở về trên mảnh đất của mình thì làng xóm còn tiêu điều. Bà con lối xóm cũng có về đây, nhưng còn ít quá? Có mấy anh cán bộ xã đã từng “bám trụ” tới lui, han hỏi! Cánh rừng tràm bây giờ xơ xác quá, chỉ còn lại những cành khô và cỏ mọc đầy. Điều đầu tiên là ông đến thăm lại hai ngôi mộ thân thương mà lâu quá ông không có điều kiện chăm sóc. Ôi! Trời ơi. Trước mặt ông chỉ là một hổ bom sâu hoắm, cỏ mọc đầy. Nước mắt ông trào ra. Ong kêu lên: “Ôi! Trời ơi! Vợ con tôi đâu rồi?”. Ông ngồi xuống bủn rủn tay chưn. Trước mặt ông bổng nhiên tối sầm. Ông ngồi không vững nữa, phải dựa vào một gốc tràm khô để lấy sức. Một hồi định thần lại, ông lết từng chút, từng chút nhỗ từng gốc cỏ trên hố bom. Ông nắm từng nắm đất vuốt vuốt, thoa thoa. Ông bóp nhè nhẹ, gở từng miếng đất nhỏ xem coi xương cốt của vợ con ông có còn vươn đâu trong đó? Ông không đứng dậy, mà lần tới từng chút một, hế thấy cục đất nào nhô lên mặt đất là ông nhẹ nhàng cầm lên, xoa xoa, bóp bóp mặc dù trời tháng năm nắng như đổ lửa trên đầu!..Và hàng ngày, ông vẫn ra đó, vẫn làm cái chuyện như vậy mong mỏi ngày nào đó ông sẽ tìm được dấu tích của vợ con ông!...

Ngày vợ con ông chết vì bom đạm Mỹ ông đã đau, nay lại đau vì vợ con ông lại bị bom...chết lần nữa. Mà đau hơn vì không còn mồ mã! Ông nghĩ ngợi: “Vậy là xương cốt vợ con ông đã hóa vào đất, vào trong những vạt tràm này”. Cho nên, mặc dù tràm đã chết hết vì bom đạn, cây tràm khô nghiên ngã mà ông có cảm giác mùi bông tràm vẫn còn thoang thoảng đâu đây. Ong tưởng tượng như hồi nào hai ngôi mộ còn đó, của những đêm ông ra đây đế nghe “hơi thở” của vợ con ông qua mùi bông tràm?!...

Ông tư quyết định trồng lại cây tràm. Vì ông sợ để đất trống, khi mùa mưa xuống nước sẽ rửa trôi lớp đất mà trong đó có xương cốt của vợ con ông. Một mình lầm lủi làm. Một mình nuốc nỗi đau như chưa từng nếm trải dù trước đó mấy lần bị thương có khi tưởng như đã chết!

Cuộc sống rồi cũng sẽ qua đi theo tiến trình tiến lên của đất nước. Rừng tràm lên xanh đã che khuất đi cái vàng chóe, xác xơ của những ngày mới giải phóng. Làng xóm đã có nhiều đổi thay, đồng ruộng cũng đổi thay, lúa lên xanh trời đồng Tháp. Ông tư Ben cật lực làm ăn. Nhà cửa khang trang, tươm tất. Ồng nghĩ ngay việc “phải đi bước nữa” chớ đâu âm thầm thương tiếc mà sống một mình! Vậy là ông tư Ben có một gia đình. Hơn hai chục năm rồi. Ông cũng có hai đứa con đang học đại học trên Tân An. Đã qua ba, bốn lượt bán tràm nên gia đình ông tư cũng là hàng khá giã trên mảnh đất này...

xxxx

Cô vợ trẻ của ông tư hình như cứ cằn nhằn mà thấy ông không suy xiểng, cô vợ lại chuyến qua nhẹ nhàng, năn nỉ: “Ông ơi! Mùa mưa sẳp tới rồi, bà con người ta phá tràm sắp xong. Sao mình không chịu phá? Mai mốt mưa sao làm kịp?”

Ông tư Ben suy nghĩ mãi. Chẳng lẽ cứ để cái đau trong lòng mà không nói ra? Và nếu nói ra vợ ông có thông cảm cho ông, hay là cô ấy vẫn quyết đòi phá tràm trồng lúa?

Ông tư Ben quyết định nói ra cái điều bí mật mà ông cố giữ mấy chục năn nay. Vừa kể, ông như chờ đợi cái sự phản ứng của vợ? Nghe xong, bà vợ ông tư Ben bật thốt lên: “Trời ơi! Chuyện như vậy mà sao ông giấu mẹ con tôi? Sao ông không nói sớm, đế tôi còn chia sẻ với ông. Không nói ra, ông có cái tội rất lớn_ẽ. .ông biết không? Mấy chục năm rồi, ông không thương tiếc chị ấy. Ông nói ra, để còn cúng giỗ chị ấy chớ! Tội nghiệp chỉ và đứa nhỏ quá.. _ắ!”

Không biết vì bà nói nhiều quá, hay vì thương cho mẹ con người xấu số mà bà như hụt hơi không nói ra lời? Đen bây giờ ông tư Ben mới bừng tỉnh. Vậy từ lâu ống lại không nghĩ tới chuyện làm đám giỗ cho vợ, cho con. Phải chăng mình không thương tiếc người đã khuất như cô vợ ông mới nói? Ông tư Ben cảm thấy hối hận vô cùng. Vậy thì, hàng chục năm trời nay vợ, con ông “sống ra sao, ăn uống ra sao? Hay vì mình quá vô tình mà bỏ bê vợ con đến như vậy?”... Đang suy nghĩ mơ hồ, bà vợ ông lên tiếng: “ Bây giờ tôi tính với ông thế này. Ngay ngày mai, nói với bà con, lối xóm lại phụ đắp cho chị và đứa nhỏ hai ngôi mộ gió để mà chăm, mà sóc. Con người ta sống có cái nhà, thì chết cũng phải có cái mồ. Thằng Mỹ nó ác, nó bắn bỏ, ta phải sửa sang lại. Rồi còn phải làm đám giỗ mẹ con chị ấy nữa! Chuyện đó tôi lo.”...

Ông tư Ben cảm thấy như người có loi nên hối hận vô cùng. Nhưng khi nói ra được, ông như thoát được cái gánh nặng mà từ lâu vẫn đeo bám ông. Ông không ngờ người vợ hiện nay người ta cho là “khó tánh” lại thương ông, lại thông cảm cho ông đến vậy? Nhưng cái chuyện phá tràm làm lúa? Ông vẫn ái náy tới mấy ngày sau mới hỏi bà: “ Còn cái chuyện phá tràm...”. Ông chưa nói dứt lời, bà vui vẻ: “ Thôi. Cái chuyện đó bỏ qua. Tại ông hết. Phải nói sớm thì tui đâu có cằn nhằn ông!”...

xxxxx

Bây giờ ông tư Bền vẫn sống bên một gia đình hạnh phúc. Hai đứa con ngoan ngoản, học hành thành tài đang làm việc ở thành phố Tân An. Những lúc chiều về, công việc đồng án rảnh rang, ông bà ra thăm hai ngôi mộ thân thương với đầy ắp mùi bông tràm... ./.

Sau chuyến đi đồng Tháp Mười tháng 4 năm 2010

NGUYỄN XUÂN ĐỈNH

Cập nhật ngày 30.11.2011 theo nguyên bản do Ban tổ chức cuộc thi chuyển đến Website Sông Cửu Long