- Có gió rồi con ơi! Đứa nhỏ đội thúng giê, đứa lớn đội thúng giạ mau mau lên giê lúa các con ơi!

            Nghe tiếng mẹ kêu mấy chị em Hòa đội lúa chạy lên giàn giê (do ba cây tre xốc chéo ở ngoài đồng). Một hồi sau, Hòa thở hổn hển :

            - Mệt quá má ơi! Ngán quá hà!

            -Ý! Đừng nói ngán. Lúa láng hai năm rồi mới có đó con. Đội càng nhiều càng mừng chớ! Vừa quét ngọn bên đống lúa người mẹ vừa rầy con.

            - Năm nay lúa mình trúng quá hén má! Cỡ chín mười giạ một công à nghen! Bé Tư là một nông dân nhí thứ thiệt tự hào nói.

                  Con Sương nhìn anh rồi nhìn má tiu nghĩu nói muốn khóc:

            - Má à! Hồi sáng con đi học, mấy đứa bên Thị Đam thấy con bận áo cũ tụi nó chọc: “Cái Đầm là xứ quê mùa. Đi thăm ông già vợ cho một vùa cà na”. Con tức dữ lắm!

            - Mau lên đi mấy đứa! Đứng gió bây giờ! Đứng trên giàn giê người cha giục…

            Bà Hai ngồi nhớ lại mới đó mà đã hơn bốn mươi năm, cái thời làm ruộng sao mà khổ hết sức. Sạ lúa xuống là cúng kiến đất đai rồi chờ trời mưa. Có năm đến Vía Bà mà không một giọt mưa, Ông Hai xót của kéo ống nước vô đồng tưới. Đất nứt nẻ, không bờ đê, hột lúa nằm thấy mà thương. Lúa không mọc được. Đành buông tay. Cũng có năm, lúa xanh mướt đồng nhưng nước lên quá nhanh, cây lúa tội nghiệp vượt nước không kịp. Lút đọt. Láng! Láng đồng kéo theo nhiều thảm cảnh. Thỉnh thoảng có ghe xuồng chết chìm trong đồng. Lại có bận, xuồng chìm, anh chồng ráng lắc xuồng, nưng vợ đang có bầu tám tháng đến được chiếc xuồng rồi lẳng lặng chìm trong làn nước. Đứt ruột! Lúa láng, để nuôi bầy con tám đứa đang tuổi ăn tuổi lớn, Ông Bà Hai xuống ghe đi buôn bán. Có khi là Đồng Tháp Mười bạt ngàn sen. Có khi là Bình Di, Bắc Đai cập biên giới Miên. Có lúc là kinh Tám Ngàn, vùng đồng tràm lau sậy. Ông bà đi mua cá lóc, trê, rô, sặc…của “Mấy ông bên trong” về bán cho vựa ở Long Xuyên, Cái Bè, Cai Lậy …Đổi lại bán cho “Mấy ổng” thuốc tây, vật dụng tiêu xài theo lời dặn. Mấy ông ấy vui vẻ lắm nhưng nói chơi có chừng mực. Nói với dân “Một là một, hai là hai”, không bao giờ thất hứa. Những hôm đi đánh trận thì mấy ổng làm mặt nghiêm, nếu gặp chỉ gật đầu chào khẽ rồi bơi xuồng đi miết. Điều kì lạ là hễ mấy ổng bắn tin sẽ đánh đồn nào vào ngày nào thì y như rằng có giữ cách mấy thì ngày đó đồn đó cũng bị hạ bởi lối đánh bất ngờ như chơi mà thật. Để mua bán được với mấy ổng, ông bà và cô con gái phải chạy ghe máy vào tận đồng sâu là vùng tử địa. Có hôm, Ông Bà Hai phải nhảy xuống đồng đẩy ghe trong khi đạn cối ngoài đồn bắn vào tung nước trắng xóa xung quanh. Có chuyến Ông Hai đem về nhà cho các con coi cái vạt áo bà ba đen bị mảnh đạn cắt tòn ten. Ông nghĩ mình mạng lớn. Mặc dù gian khổ, hiểm nguy do lúa láng hai ba năm liên tiếp nhưng Bà Hai quyết không bán đất. Bảy mẫu ruộng như máu thịt của bà. Để mua được số đất ấy bà đã phải hầu quan không biết bao nhiêu lần vì chủ đất là một người góa phụ bị người anh chồng tranh ăn gàn cản.. Ông ấy thưa làng xã thì Ông Hai đi hầu. Ông ấy thưa với “Trùm anh chị”trong đồng, Ông Hai không dám đi. Bà Hai phải băng đồng lội đất cày với ông già chồng. Tới cứ địa của thủ lĩnh, ông cụ Tư khúm núm bảo con dâu: “Lột khăn lạy Chú Tám đi con!”. Bà Hai khẳng khái thưa: “Ba ơi! Con không có sai quấy gì mà phải lạy Anh Tám, để con trình bày cho ảnh rõ”.Thế là Bà Hai đã làm cho chúa trùm “Lương Sơn Bạc” công nhận lẽ phải thuộc về bà. Chưa thôi, ông ấy còn thưa về đến Giáo hội Trung ương. Nơi mà  thuở ấy tầm ảnh hưởng còn lớn hơn nhà nước nữa. Cũng với giọng nói từ hòa , lời lẽ khúc chiết mà lễ phép, lẽ phải lại thuộc về bà. Con nễ phục mẹ hỏi: “Sao má hay quá vậy?”. “Má là người có học mà con”. “Hồi đó má học đến lớp mấy vậy?”. Mẹ tự hào trả lời: “Ông ngoại con là nhà nho còn má thì học tới lớp Nhứt”.

            Tiếng máy xe ô tô kéo Bà Hai trở về thực tại. Một chiếc xe bảy chỗ vừa ngừng trước cửa và đang từ từ chạy vào sân. Vợ chồng Bé Tư và con gái vừa mới ở TP. HCM về dự lễ giỗ ông già vào ngày mai. Cô cháu gái chạy ào vào, tay xách nách mang lũ khũ:

            - Bà Nội,  bà nhớ gì mà con tới bà chưa hay vậy?

            Ngồi ở hàng hiên, Bà Hai nhấc kiến ra cười. Nụ cười rất hồ hỡi mặc dù năm nay bà đã ở vào độ tuổi tám mươi bảy. Cái tuổi gần thượng thọ.Bà nói:

            - Thấy chiếc máy cắt lúa chạy ngang, bà nhớ làm ruộng hồi đó cực khổ mà chẳng được bao nhiêu. Rồi nhớ tới ông nội với bà gian khổ hết sức mới nuôi nổi bầy con nên người.

            Bé Tư mở mắt kiến ra lau, chớp mắt anh nói với giọng đầy tự hào:

            - Bởi vậy con tính với má năm nay cúng ba một con heo quay rồi còn nầy kia nữa. Trước cúng ba sau đãi đằng lối xóm bà con, chứ mấy năm nay má cứ cúng chay hoài chỉ làm một hai mâm mặn đơn giản người ta nói mình hà tiện.

            - Ý ! Má thấy …

            - Phần tiền bạc má không phải lo, con chuẩn bị hết rồi. Thôi vậy đi, cho nở mặt mày với người ta. Với lại con cũng có mời mấy anh ban ngành.

            Thấy Bà Hai nín thinh, Bé Tư nghĩ là bà đã đồng ý nên vội ra xe lái đi gặp một số anh em mời cho đám giỗ ngày mai. Bà Hai chưa kịp mừng con về thì đã rầu chuyện Bé Tư đòi cúng heo quay cho nở mặt. Trời ơi làm sao cho nó hiểu nở mặt là làm thế nào cho ích nước lợi dân kìa ! Chớ nở mặt đâu phải là đám tiệc rình rang, tấn ơn tấn nghĩa. Mấy năm nay bà với thằng Tám Then làm ruộng trúng mùa trúng giá.. Con cái thì tư riêng khá giả hết rồi nên mỗi lần có ai quyên tiền cất cầu, làm đường, cất nhà, góp hũ gạo tình thương …bà  đều sốt sắn đóng góp. Bà lầm rầm khấn nguyện phước phần đó xin chuyển hết cho Ông Hai. Bà vui lắm. Không biết ông có nhận được hay không nhưng trong xứ nầy nhiều người làm như vậy nên cái đường lộ đất ngoằn ngoèo ngày nào bây giờ xe hơi chạy vô được, không còn cây cầu khỉ nào hết trơn. Chứ hổng như hồi trước vài bữa là có đứa đi học về lọt cầu, tập vở quần áo ướt ráo trọi, nhiều khi còn chết đuối nữa. Chỉ cần ông nhà nước nhúng tay là bà con hưởng ứng liền. Như cây cầu Mương Trâu cất ngay trên rạch Cái Đầm nầy nè, nhà nước chỉ cho có một bộ nống thôi còn các cái từ vật liệu cho tới công cán đều do bà con tự nguyện hết. Họ làm không có ngày chủ nhật, không có giờ giấc. Gia đình bà hai chỉ có 10 triệu, chớ Chú Tư lò sấy kế bên người ta hà tiện tới mức đi chợ không dám uống một ly nước mà anh em họ góp đến 400 triệu. Mấy nhà khác thì có nhà  đôi ba chục triệu, có nhà bốn năm chục triệu. Thấy người ta làm từ thiện thấy mà ham. Cây cầu đàng hoàng dựng lên, có kỹ sư trực tiếp trông coi hẳn hoi. Tới lúc hoàn thành có tấm bảng đề 8T nữa chớ ! Ít có cây cầu nào lớn vậy lại vừa làm vừa huy động cỡ bạc tỷ , tốn trên một ngàn ngày công lại hoàn thành nhanh không đầy ba tháng như thế. Cây cầu ở gần ngay bên nhà chứ đâu xa mà nó không để ý. Ngoài cái việc phục vụ giao thông thì cây cầu còn là niềm tự hào của bà con hai xã . Nó như đứa con chung, như cục cưng của mọi nhà. Cái xứ đi thăm ông già vợ cho một vùa cà na ngày nay là như vậy đó. Chứ nở mặt gì đâu ba cái việc tiệc tùng, rồi sát sanh nữa chớ. Bà Hai rầu quá ! Mà nếu không ưng đây nó giận, nó là cái thằng sỉ diện lại nóng tánh nữa.

            - Bà ngoại! Con về sớm nè ngoại !Thằng con nhỏ của Út Hết nhảy xuống xe cười nói.

            - Mẹ con Út Hết về hả bây ? Dữ hông, mới thấy sớm một năm à! Còn thằng lớn đâu ?

             Út Hết, cô con gái út có chồng về một xã ở Châu Phú. Vừa dạy Anh văn ở trường THCS gần nhà vừa làm ruộng.Út Hết đẩy chiếc Airblade màu cam vào sân bực dọc nói:

                  - Má coi tức chết hông, mình là giáo viên mà con trốn học đi bấm game, đánh bài. Hôm qua phải đi kiếm nó đến hơn 12 giờ đêm, nó dám lấy cắp tiền đi chơi. Học sinh mới lớp tám mà như vậy đó. Nó học loại giỏi mà bây giờ rớt xuống khá rồi. Cái xóm gì quá xá, giữ con không nổi. Thiệt tui quá khổ tâm, giận mới bỏ đi sớm, tới đâu thì tới. Vừa nói Út Hết vừa hỉ mũi rẹt rẹt.

                  Thấy con đang nóng Bà Hai không biết khuyên giải thế nào. Bà giả tảng:

                  - Nếp mùa rồi khá hông?

                  Nghe mẹ hỏi, Út chợt mĩm cười đưa cái răng khễnh duyên ra:

                  - Ờ…cái nầy thì đỡ. Nếp trúng mùa trúng giá. Kiếm cũng được cả trăm…

                  Bà Hai chắt lưỡi: Con nhỏ nầy khá giả mà khổ vì con. Không biết tính sao đây. Hư một thằng con, tạo tài sản cho nó cũng như không. Nó đốt hết. Mà còn đốt đời nó nữa. Bà miên man nghĩ ngợi.

                  Bỗng có tiếng nói vọng từ cổng vào: “Bà Hai ơi! Bà nói với Chú Tám ngày mai ba chị em con nghỉ cắt lúa.”

                  - Mèn ơi, nửa chừng biết kêu ai đây. Sao vậy bây? Bà Hai sững sốt hỏi.

                  Hai cô gái mở cổng  vừa đi vào vừa mếu máo : “Má con vấp võng té gãy tay, bó thuốc nam cũng bớt nhưng không biết sao hôm nay trở bệnh nặng quá . Rước y sĩ người ta nói bệnh này phải chở đi TP. HCM mới được”.

                  Tám Then vừa đi ruộng về, nghe vậy bèn hấp tấp dựng xe gắn máy, nói: “Chà! Biết kêu công cắt ở đâu đây! Ờ mà nè để tui kêu người cắt thế rồi tui chở cho.”

                  Nói rồi Tám Then cầm di động lên đăng ký xe với Chữ thập đỏ xã. Anh là một trong mười mấy tài xế tình nguyện không lương của hội.

                  - Chú Tám, không biết tiền xe bao nhiêu hả chú? Cô gái e dè hỏi.

                  - Ối !Tiền bạc gì, hơn sáu trăm triệu mua xe là của bà con đóng góp mà. Chỉ việc đổ xăng là chạy. Nếu không có tiền đổ xăng thì lên tiếng, “đằng nầy” lo cũng được. Yên chí đi!  

                  Hai chị em cô gái cám ơn rối rít rồi hấp tấp ra về. Tám Then vội vã lên xe gắn máy chạy đi. Một hồi sau anh trở về thở hổn hển vừa đẩy xe vào sân vừa nói:

                  - Trời ơi, năn nỉ gần chết mới được hai đứa mà nó đòi giá cao mới chịu. Thôi kệ!.

                  Bảy Hoa , cô con gái cất nhà kế bên Bà Hai, vợ chồng vừa dạy học ở một trường PTCS ở xã vừa làm ruộng. Lần hồi mà sắm trên bốn mươi công. Chồng làm Hiệu trưởng, Bí thư huyện thấy trường mỗi năm có nhiều học sinh giỏi liền cất nhắc về làm quản lý PGD và nói : “ Ông làm sao để huyện có nhiều học sinh giỏi như trường của ông”. Bảy Hoa thấy thái độ lăng xăng của thằng em, mĩm cười nói:

                  - Chị kêu máy cắt gọn khô em ơi! Hồi hôm qua nè! Sáng cắt, lái ra tới ruộng coi nếp dập dìu. Xong giá, mấy chục tấn cân tới chiều hết trơn. Khỏe quá hà!

                  - Mùa tới tui kêu máy cắt luôn, khỏi tốn tiền suốt. Vừa rẻ vừa mau, nếp lại được giá hơn. Khỏi bị công cắt éo xách. Thôi để tui thay đồ chở bệnh cho người ta để họ trông.

                  Nói rồi anh hấp tấp đi. Bao giờ anh cũng vội vã thế. Mộng Tí, cô con gái Út của Ba Thủy, vừa bưng dĩa bánh xèo bông điên điển bốc khói đi ra vừa suýt xoa, nói:

                  - Ủa Út mới qua hả? Ngồi đằng sau bếp nhìn ra ngoài đồng con thấy mình bây giờ làm ruộng như ở nước ngoài vậy đó. Này nhé, máy cắt buông bao xuống đất ngay hàng thẳng tắp thấy ham, máy cày máy xới ồn ã cả cánh đồng. Rồi máy bơm thì chỉ cần mở cầu dao là xong. Như vậy là mình làm công nghiệp trên đồng ruộng chứ đâu phải nông nghiệp nữa Út hén! Mà lại còn chuyên canh nữa chứ, như ở đây toàn là nếp còn dưới Nhơn Mỹ của con thì toàn là lúa không hà!

                  - Ừ! Thì công nghiệp hóa, hiện đại hóa! Chà, thuộc bài quá vậy cô Cử. Lên với ai vậy? Mùa rồi mẹ làm lúa khá hông? Ra trường loại giỏi có tính đi dạy đâu không? Út Hết cười hỏi cháu.

                  - Con lên có mình ên. Má con sạ lúa rồi lên sau. Ở dưới con lúa cũng cỡ “tấn hai”. Nghe nói môn của con dư giáo viên. Mẹ nói chắc có lẽ cho con học Cao hoc luôn vì con đủ điều kiện tuyển thẳng, chỉ cần bổ sung bằng TOEFL là được . Chắc sắp tới  con  đi  học TOEFL Út ơi !

                  - Ờ nói má ráng thêm một khúc nữa đi. Trúng mùa trúng giá mà , khỏe re thôi. Với lại sau nầy dạy cấp III chuẩn hóa phải là Cao học, nếu có điều kiện học một lèo như vậy cũng tốt.

                  Năm Sương, là giáo viên ở TP. Long Xuyên lên từ sáng sớm  đang lui cui cắm bông cho các bàn thờ. Nghe nói đến Cao học chị vui vẻ góp chuyện:

                  - Má nhớ cái bữa con từ Long Xuyên về tối hù mà giông mưa hôm trước đó hông. Sợ bị đường lầy nên sấm chớp cũng ráng chạy để không thôi mưa xuống…

                  - Đường đâu có lầy bây. Mấy đứa con của Năm Niệm, sau tuần thất má nó chết, tụi nó đem bán hết số vàng để lại rải đá núi con đường cả xã luôn nên đường chạy êm lắm. Bà Hai nói.

                  - Vậy hả ? Bữa đó ráng chạy nhưng khi đổ mưa xối xả, con ghé đụt mưa một nhà ven đường. Nhà nhỏ nhưng gọn gàng ngăn nắp, cả nhà đang lặt ớt mướn. Thấy mình lạ họ hỏi ở đâu, về đâu. Con nói tên ba thì họ không biết nhưng nói tên Dượng Bảy làm Hiệu trưởng thì họ biết.

                  Nhìn Bảy Hoa, Năm Sương nói tiếp:

                  - Bảy biết hông, thấy vậy chị hồ hỡi nói thêm: “Con của Dượng Bảy có đứa đang học Cao học ngoài TP. HCM”. Chị chủ nhà bỗng ngừng tay cười tũm tĩm : “Con tui cũng học Cao học nữa”. Chị ngạc nhiên coi có sự nhầm lẫn gì chăng. Thấy mọi người trong nhà đều lam lũ, chân chất, tóc hoe vàng cháy nắng, không có toát vẻ gì tinh anh cả. Chị ngập ngừng hỏi : “Cháu học Cao học gì vậy chị ?” Chị ấy trả lời nhanh gọn: “Cao học Toán”. Chị bắt đầu hơi tin, hỏi tiếp: “Vậy bây giờ cháu học ở đâu ?”. “Ở Hà Nội”. Bảy ơi, chị tin liền nhưng có cảm giác mạnh mẽ và chới với làm sao.Rồi chị ấy vừa lặt ớt vừa thiệt thà kể: Cháu tên là  thằng Út Nhỏ về nói chắc ông thầy còn nhớ. Chị biết hông nhà nghèo mà thấy nó học giỏi nên cả nhà lo cho nó.Sau nầy nó thi đậu vào Đại học An Giang. Ra trường thấy nó giỏi người ta giữ lại để dạy. Rồi nó thi đậu cái gì đó mà được ra Hà Nội học Cao học. Người ta nói sau một năm sẽ đi học nước ngoài. Tui nói thiệt với chị, nhà nghèo được đi học là may rồi. Không có học thêm gì hết. Nó nói học chủ yếu là “Đào sâu suy nghĩ” gì đó thôi. Thấy vậy chị mới hỏi: “Học như vậy chắc có học bổng hả chị ?”. Chị lấp bấp trả lời: “Ờ, bổng không hà !”

                  Bảy thêm vào:

                  - Ờ ngộ quá, như thằng Mật con anh Hai Na đó. Ông nội, bà nội nó không biết chữ, ba má nó cũng không biết chữ. Nhà nghèo mà học giỏi nổi tiếng luôn. Cả trường cấp III huyện thầy cô nào cũng thương nó. Thi vô bác sĩ là đậu liền. Anh nó là anh nuôi mà đi cày đất mướn nuôi em. Ra trường loại giỏi, bệnh viện huyện giữ lại. Vậy mà nó xin được về trạm y tế xã để phục vụ bà con. Bây giờ thì khấm khá lắm rồi, được bà con trong xã tin yêu mà kính trọng nữa.

                  Út Hết cười hì hì nói như đúc kết:

                  - Bởi vậy tui thấy hình như cái không khí trong lành của làng quê và ý chí vươn lên đã hun đúc nên  nhiều nhân tài hơn là tiền bạc phủ phê và đi học thêm “tràng giang đại hải”

                  - Còn tinh thần vượt khó, hào phóng của con người miền Tây nữa chứ Út. Chẳng phải ông cha mình ngày xưa là dân đi khai sơn phá địa sao? Bảy Hoa nhìn Út Hết cười ý vị.

                  - Rầu gần thúi ruột đây nè! Theo thằng con nầy riết chắc tui chết quá!

                  - Chuyện cũng dễ thôi, nhưng cái chính là có muốn lo cho con nên người không? Có xem “Tiền của là để xài mà con cái là để yêu thương” không ? Bảy Hoa cười bình thản nói.

                  - Nói đi mà!

                  - Thì xin chuyển vào trường mấy đứa nầy học trên TP. HCM đó. Bây giờ mình chuyên làm lúa, người ta chuyên nuôi dạy con mình.Mà nuôi dạy chất lượng cao, có vui chơi giải trí, có dạy môn năng khiếu nữa. Tỉ lệ đậu Đại hoc có tiếng. Chỉ có cái khoảng mỗi tháng trên dưới sáu triệu đồng một tháng và đầu vào phải là học sinh giỏi.

                  - Số tiền cũng hơi cao … Út Hết ngập ngừng.

                  - Bây giờ mình lo cho ai? Nếu để nó hư thì sau nầy có giữ được vườn đất không ? Con tui không phá mà ba đứa học trên TP. HCM gần 14 triệu đồng mỗi tháng, mấy năm nay rồi.

                  - Thôi chắc là quyết định vậy đi, để đốc thúc cho nó được loại giỏi cuối năm cái đã và ông bà nội nó chịu nén lòng xa nó nữa. Con cưng cháu chìu dễ thất bại lắm. Út Hết nói dứt khoát .

                  Năm Sương ngồi nghe đối thoại của chị em chợt cảm thấy ngẩn ngơ làm sao ấy. Mặc dù mình ở TP. Long Xuyên nhưng hình như đã lạc hậu về kinh tế mấy mươi lần. Người ta nói bạc trăm triệu tỉnh bơ trong khi lương tháng của mình thì …khỏi nói. Nhưng Năm Sương tự an ủi: “Chẳng phải mình đã đóng góp cho xã hội con người đó sao, con người là nhân tố quan trọng mà!

                  Có tiếng xe hơi của Bé Tư chạy vào sân, thoảng chút hơi men, anh sà xuống bên Bà Hai:

                  - Vậy nghen má ! Đám giỗ ba năm nay làm hoành tráng hơn mọi năm, cũng phải cho nở mặt mày với bà con xứ sở chứ!

                  Bà hai nín thinh, lòng buồn rười rượi, bỗng thằng Dũng là con Tám Then vội vã đi vào:

                  - Chào Bác Tư, Bà Nội ơi ! Bầy vịt tự nhiên có một con chết toi, mình làm thịt hay sao nội ?

                  Bà Hai định trả lời, bỗng nhiên bà nhìn Bé Tư một cái rồi nói với thằng cháu:

                  - Con vô lấy một nắm thóc đem lại đưa cho con vịt coi nó ăn được không? Đưa ba lần như vậy nếu nó ăn không được thì đem chôn. Nhớ là vịt bệnh chết thì đem chôn chớ đừng có ăn.

                  - Đưa thóc cho nó chi vậy Nội? Nó chết thiệt rồi! Thằng Dũng ngạc nhiên nói.

                  -Thì đó! Đã chết rồi làm sao ăn được! Rồi bà lặng thinh.

                  Bé Tư le lưỡi thấy mẹ mình vẫn sắc sảo như ngày nào, bà đang rầy khéo mình đây. Nhưng mình đi dự đám tiệc nhà  người ta ngoài thành phố, người ta đãi đằng linh đình, rồi bia bọt thù tạc. Bé Tư muốn nhân dịp gặp mặt anh em. Biết mẹ đang giận Bé Tư cố thuyết phục:

                  - Má à! Con thấy lúc ba còn sống ổng ăn chay một tháng có mấy ngày chứ có ăn chay trường đâu mà má cứ cúng chay hoài, chỉ làm có mấy mâm mặn thôi. Tội nghiệp ổng. Con tính kỳ nầy con chuẩn bị hơn 20 triệu mình làm…

                  Vợ Bé Tư thêm vào:

                   - Với lại con tính đốt cho ba ngôi nhà và vài bộ quần áo. Mấy chị bạn của con ở thành phố họ nói mình làm phước là một mặt nhưng cũng phải đốt gởi báo hiếu cho cha mẹ. Trước là cha mẹ có xài sau  đó con cái làm ăn cũng khá. Không tốn bao nhiêu, trên dưới khoảng một triệu má à!

                  Thật chậm rãi nhẹ nhàng, Bà Hai nói:

                  - Vợ chồng thằng Tư ngồi xuống đó đi nghe má nói nè! Tấm lòng hiếu thảo của mấy đứa thì má quý lắm. Nhưng má thấy làm heo cúng ba là không nên. Ở đây không phải là việc ăn chay hay ăn mặn mà là việc có lý hay là vô lý. Đám giỗ thì mỗi năm mỗi có, chỉ có một cái chết thôi mà tốn quá nhiều cái chết là không hợp lý. Mà ba bây cũng đâu có ăn được nữa. Cúng cơm là để tưởng nhớ người quá cố mà thôi. Chỉ làm gói gọn trong gia đình thân tộc ở gần là được. Chẳng những đám giỗ mà đám cưới, thôi nôi, đầy tháng cũng vậy. Nên làm gọn ghẽ, thân tình, ấm cúng, không nên rình rang tốn tiền bạc và thì giờ của nhiều người. Được mời không lẽ không đi chứ nhiều khi người ta cũng bứt rứt. Hãy để tiền lãng phí ấy dùng vào những việc công ích là tốt hơn. Còn tiệc tùng, thù tạc là chuyện của mình, không nên mượn cớ để tấn ơn tấn nghĩa. Mấy đứa biết hông xe hơi của bây mà vô được tới sân hôm nay là nhờ lòng hiếu thảo của bà con xứ nầy đó. Người ta báo hiếu cho ông bà cha mẹ qua đời bằng việc cất cầu, làm đường, xây nhà, góp hũ gạo tình thương… Bây có thấy cây cầu Mương Trâu và Bảng công đức đó không ?

                  - Dạ hồi nãy con có dừng xe lại xem. Chú Tư lò sấy đến 400 triệu còn bốn anh em của Sáu Cà Vom mỗi người 20 triệu. Tổng cộng tiền quyên góp cất cầu cả tỷ…Bé Tư bần thần nói.

                  - Bởi vậy nếu không có cây cầu nầy chắc xe tụi bây giờ nầy còn gởi bên sông như mọi năm rồi hén! Còn việc đốt nhà cửa, giấy quần áo, giấy tiền vàng bạc lại hết sức lãng phí và vô lý. Người chết đâu xài được con. Chẳng lẽ cứ làm giàu một cách bất chính rồi lấy tiền mà hối lộ, gởi gấm thì ở dưới được hưởng sao. Hãy để tiền đó giúp cho kẻ lang thang đói khát thì người thân mình họa may còn hưởng chút ít mà người thế gian cũng được lợi. Bởi vì “Dương gian âm phủ đồng nhứt lý” mà con. Nói chi cho xa, cây cầu Mương Chùa ngoài kia sắp sập rồi đó. Người ta thấy cây cầu Mương Trâu làm được hay quá nên bắt tay xây cầu nầy lớn hơn, kinh phí gần 2 tỷ. Mọi người đang phấn khởi đóng góp. Hôm má đi đám giỗ bên xã Hưng Nhơn thấy mấy người bán rau cải ngoài chợ góp đôi ba trăm gởi qua xây cất đó. Má tính mùa nầy má với thằng Tám góp 20 triệu chuyển công đức cho ba bây. Má thấy vui nên độ rày trong mình hỗng có bệnh.

                  Bé Tư bị sốc dữ lắm, anh nghĩ  má cúng chay cúng gọn là má sợ tốn tiền. Mấy năm nay theo vợ ra thành phố gặp may buôn bán nền nhà cũng khá. Định năm nay làm đám giỗ ông già tươm tất hơn sẵn mời anh em ban ngành lâu ngày gặp mặt. Nhưng bà già rầy quá không biết làm sao. Mà bà nói rất có lý vừa đúng theo khoa học vừa đúng theo giáo lý đại đồng của nhà Phật. Đặc biệt lại đúng y chang chủ trương nông dân và nông thôn của nhà nước. BéTư thấy hình như mình bị đuối lý, nói:

                  - Má nói vậy con thấy cũng phải, thôi con xin gởi 20 triệu làm cầu Mương Chùa, không cúng heo quay nữa. Nhưng không biết làm sao đãi đằng anh em, người ta cũng tử tế …

                   Thằng Dũng đứng sớ rớ nãy giờ ở đó, thấy vậy nói:

                  - Bác Tư à, con thấy heo quay coi vậy cũng ngán lắm ! Hay con tính như vầy, Bác Tư cứ mời người ta dự đám giỗ như thường đi. Rồi“Tập hai” ra sau vườn mình nè. Bảo đảm mọi người vừa ý luôn. Nầy nghe, cá tai tượng mình câu lên chiên xù, bữa nay cá dưới hầm cỡ ba ký rồi đó. Chuột đồng khìa béo ngậy. Mít non hấp nước dừa kèm với lá lốt, rau thơm. Rồi cá lóc nướng trui. Vịt nắn đất nướng rơm. Điều đặc biệt những thứ nầy là cây nhà lá vườn. Bà nội không rầy mà còn vui nữa. Ngồi lai rai còn có gió đồng, ba con nói như vậy là “Nhất dạ đế vương” đó.

                  - Ờ ! Vậy cũng được, giúp bác đi ! Ra trường tới giờ có đi chích heo quéo gì không ?

                  - Dạ có chứ !. Ý quên , mỗi lần có khách như vậy là ba con kêu Bác Sáu Cà Vom với Chú Út Đực đem cây đờn để chuẩn bị văn nghệ “ Miệt vườn”, kêu luôn hông Bác Tư ?

                  Bé Tư vui vẻ gật đầu.Bà Hai ngồi mĩm cười.

                  Bé Tư thấy lòng nhẹ nhàng , một làn gió đồng thoảng qua mát rượi …Bỗng có tiếng còi tin tin, anh giật mình chạy ra dắt chiếc xe của thằng Dũng dựng ngoài đường cho đoàn xe tải chở lúa chạy qua. Chắc có lẽ chúng chạy về phía cụm lò sấy ở xóm dưới. Rồi chiếc máy cắt lúa , xay lúa chạy lên. Tiếng động cơ ồn ã. Cái xứ “Đi thăm ông già vợ cho một vùa cà na” nay đã khác rồi …

Cái Đầm: Tên một con rạch nằm giữa xã Hiệp Xương và một ấp của xã Bình Thạnh Đông. Đây là địa danh thuộc vùng xa vùng sâu của huyện Phú Tân, tỉnh An Giang

BÌNH ĐÔNG

Cập nhật ngày 30.11.2011 theo nguyên bản do Ban tổ chức cuộc thi chuyển đến Website Sông Cửu Long